País Catar> Cinc Filhs > Peirapertusa
a ciutadèla de Pèirapertusa, amb aquel nom qu'es pas aisit de prononciar pels non-occitans, acumula los títols de noblesa.
D'en primièr, es un dels Cinc Filhs de Carcassona, mas sa situacion incresabla e son espandida li valguèron los noms poetics e evocadors de "Ciutadèla del vertigi" o de "Carcassona celèsta".

Son nom, qu'es pro estonant tanben, incomprensible per totes los que parlan pas occitan, es plan clar per nosautres : es tot simplament la "Pèira Pertusa", la pèira traucada...

Una visita a Pèirapertusa se fa pas jamai a la leugièra.

La montanha que lo castèl se quilha dessús li balha una proteccion naturala gaireben perfièita. Las muralhas se confondon amb las pèiras e las ròcas, e la ciutadèla ven quasi invisibla dempuèi lo camin aval.

La primièra mencion escrita del castèl data de l'annada 842, quand lo rei Carles lo Cau fa una donacion a un cèrt Millon. Mas las fortificacions aparèisson dins los tèxtes pas qu'en 1021. Pèirapertusa aparten al comte de Besalú, puèi passa al rei d'Aragon en 1162.

Pauc pertocada per la Crosada contra los Albigeses, encara qu'òm sospeitèsse qualques Catars de s'i èsser refugits, la fortalesa tomba çaquelà entre las mans de Simon de Montfòrt en 1217...

Guilhèm de Pèirapertusa auriá ajudat e protegit qualques erètges...

Lo rei Sant Loís ven apuèi lo proprietari legitim (1258), e renfortís la posicion estrategica, a la frontièra aragonesa : construccion del castèl Sant Jòrdi que tresplomba Pèirapertusa, restauracion de las muralhas, de la Tor de l'Omenatge e de la capèla Sta Maria. Una garnison s'installa, e demorarà en plaça fins a la Revolucion. Aquò serà una defensa eficaça, que lo castèl serà pas jamai atacat !!

Pèirapertusa se compausa de doás parts plan distintas. La primièra, que li dison la muralha bassa, amb lo castèl primitiu dels sègles 12 e 14 e la capèla. La segonda, lo castèl Sant Jòrdi, que data del mièg del sègle 13.

La muralha septentrionala atenh la longor incresabla de 120 mètres, e possedís un camin de ronda plan conservat.

Al costat, e protegits per la ròca escalabrosa, se trapan lo lòtjament del governador, las cistèrnas, e de membres que se'n veson encara las vòutas. En fàcia se trapan las roïnas de la glèisa Sta Maria, d'estil romanic (sègle 11), que son altar es encara en plaça.

Poiriam gaireben escriure "invisibla dempuèi lo fèrm" ! Mas Pèirapertusa sembla planejar dins los airs, e desfisar las leis de la pesantor, del naut de sos bauces vertiginoses. Es d'un autre monde.

Sortissent del Castèl Bas per la pòrta occidentala, òm accedís a un grand espaci descobèrt, qu'ocupa son qu'un edifici poligonal. Se sap pas encara uèi la data precisa de sa construccion e son utilizacion. Mistèri !

La pujada al castèl Sant Jòrdi comença aicí . E quna ascension !

Las personas que son sensiblas al vertige se deuràn mesfisar !! L'escalièr que mèna al castèl, celèbre jol nom d'escalièr de St Loís, es talhat dins la ròca al bòrd del precipici. L'accès n'es enebit quand bufa fòrt !!! Mas lo panoramà es excepcional, vertat !! Avèm una vista que tresplomba lo castèl bas, mas tanben qu'es a 360° sus las Corbièras, lo Bugarach, los Pirenèus, la planura de Rosselhon, e al luènh s'apercep quitament un autre Filh de Carcassona, Queribús...

Al som, la Torn de l'Omenatge domina las muralhas que l'enròdan e los vestigis d'edificis, de torns semi-circularas e de cistèrnas.

D'autras construccions s'apiejavan entre la cortina e lo ròc.

Los vestigis d'una capela anciana se pòdon véser tanben al prèp d'aquestas construccions.

Pèirapertusa es estat classificat Monument Istoric en 1908, e constitua un testimòni de primièr òrdre de l'arquitectura militara medievala en Lengadòc, amb Carcassona.

Escalièr de St Loís
Castèl Sant Jòrdi
Glèisa Sta Maria
Ostal del governador
Dintrada e barbacana
castèl Bas